مقدمه: چرا اجرای اصولی تأسیسات ساختمان حیاتی است؟
اجرای تأسیسات ساختمان یکی از ارکان اصلی در ساخت پروژههای ساختمانی است که تأثیر زیادی در عملکرد و ایمنی ساختمان دارد. تأسیسات میتوانند شامل لولهکشی آب، برق، گاز، سیستم تهویه، سرمایش و گرمایش باشند که اگر بهدرستی و طبق استانداردهای لازم اجرا نشوند، مشکلات جدی بهوجود میآید.
در این مقاله، به بررسی گام به گام مراحل اجرای تأسیسات ساختمان خواهیم پرداخت تا سازندگان، مهندسان و سرمایهگذاران بتوانند پروژههای ساختمانی خود را به بهترین شکل ممکن اجرا کنند.
مرحله اول: بررسی و هماهنگی نقشههای تأسیسات
تطبیق نقشه تأسیسات با نقشههای معماری و سازه
قبل از شروع عملیات اجرایی تأسیسات، ضروری است که نقشههای تأسیسات بهطور کامل با نقشههای معماری و سازه تطبیق داده شوند. این تطبیق باید بهدقت انجام شود، چرا که هرگونه تداخل بین مسیرهای تأسیساتی و ساختاری میتواند مشکلات عمدهای را در آینده بهوجود آورد.
در این مرحله، موارد زیر باید بررسی و اصلاح شوند:
تطبیق مسیر لولهها، کانالها و شفتها: مسیرهای عبور لولهها و کانالهای تهویه باید با دقت با دیوارها، ستونها و تیرها هماهنگ شوند.
انتخاب مکان برای رایزرها و داکتها: رایزرها (لولههای عمودی) و داکتهای تأسیساتی باید در مکانهای مشخص شده در نقشههای تأسیساتی قرار گیرند.
شفتهای تأسیساتی: باید بررسی شود که شفتهای تأسیساتی برای عبور لولههای فاضلاب، برق و سایر تأسیسات در مکانهای صحیح قرار داشته باشند تا از ایجاد مشکلات در مراحل بعدی جلوگیری شود.
بررسی محل تجهیزات اصلی: تجهیزات اصلی مانند موتورخانه، چیلر، پکیج، تابلو برق و سیستمهای دیگر باید در مکانهای صحیحی در نظر گرفته شوند که از نظر دسترسی، ایمنی و کارایی بهینه باشد.
اهمیت این مرحله
عدم هماهنگی بین نقشهها و اجرای دقیق آنها میتواند منجر به هدررفت زمان و هزینه، دوبارهکاری و حملونقل اضافی مواد شود. همچنین، ممکن است تأسیسات با مشکلاتی مانند نشتی، انسداد و یا کاهش عمر مفید مواجه شوند.
لینکهای داخلی:
لینکهای خارجی:
مرحله دوم: اجرای تأسیسات زیرکار
لولهکشی آب سرد و گرم
پس از تطبیق نقشههای تأسیسات و هماهنگی آنها با نقشههای معماری و سازه، مرحله بعدی اجرای تأسیسات زیرکار است. یکی از اولین مراحل در این بخش، لولهکشی آب سرد و گرم است. این کار باید با دقت انجام شود تا از ایجاد مشکلات آینده مانند نشتی و خرابی جلوگیری شود.
جنس لولهها: انتخاب مواد مناسب برای لولهها از اهمیت ویژهای برخوردار است. معمولاً از لولههای پلاستیکی مانند PPR، PE یا لولههای فلزی برای آب سرد و گرم استفاده میشود. انتخاب جنس لوله باید بر اساس نوع کاربری ساختمان، طول عمر مورد انتظار و شرایط جغرافیایی انجام شود.
تست فشار: پیش از پوشاندن لولهها و نصب سایر پوششها، باید تست فشار برای اطمینان از عدم نشتی و مقاومت در برابر فشار آب انجام شود. این تستها معمولاً تحت فشار 1.5 برابر فشار کاری صورت میگیرد تا از صحت عملکرد سیستم اطمینان حاصل شود.
مسیرهای لولهکشی: مسیر لولهکشی باید بهگونهای طراحی شود که از نظر دسترسی و تعمیرات آینده بهراحتی قابل بررسی و ترمیم باشد. در برخی از ساختمانهای بلند، لولههای اصلی باید از مسیرهایی عبور کنند که از لحاظ ایمنی و دسترسی بهترین انتخابها باشند.
نصب لولههای فاضلاب
لولهکشی فاضلاب نیز از مراحل مهم تأسیسات زیرکار است. این لولهها باید با شیب مناسب نصب شوند تا از گرفتگی و بوی نامطبوع جلوگیری کنند. معمولاً از لولههای PVC برای لولهکشی فاضلاب استفاده میشود.
شیب مناسب لولهها: باید توجه داشت که لولههای فاضلاب با شیب مناسب (حدود 1 الی 2 سانتیمتر به ازای هر متر) نصب شوند تا جریان فاضلاب بهراحتی و بدون هیچگونه اختلالی جریان یابد.
تست لولهها: پس از نصب لولههای فاضلاب، باید آزمایشات مربوط به نشتی و جریان آب انجام شود تا از عملکرد صحیح سیستم مطمئن شویم.
سیستم تهویه مطبوع و فنکویل
در این مرحله، سیستم تهویه مطبوع و فنکویلها نیز بهطور همزمان نصب میشوند. این سیستمها در بسیاری از ساختمانها برای تأمین هوای مطبوع و تهویه مناسب استفاده میشوند. باید مسیرهای کانالکشی تهویه بهگونهای طراحی شوند که از نظر فضای داخلی ساختمان و زیباییشناسی مشکلی ایجاد نکند.
لینکهای داخلی:
برای اطلاعات بیشتر در مورد نحوه نصب و اجرای سیستمهای گرمایشی و سرمایشی در ساختمانها میتوانید به مقاله سیستمهای گرمایشی و سرمایشی در ساختمانها و سیستم تهویه مطبوع مراجعه کنید.
لینکهای خارجی:
برای اطلاعات دقیقتر و استانداردهای بینالمللی در نصب تأسیسات لولهکشی، میتوانید به سایت ASHRAE – Standard for HVAC Systems مراجعه کنید. همچنین برای نکات تخصصیتر در لولهکشی و نصب سیستم تهویه، میتوانید به International Plumbing Code (IPC) مراجعه کنید.
جمعبندی
در این مرحله، تمامی تأسیسات زیرکار از جمله لولهکشی آب سرد و گرم، لولهکشی فاضلاب، سیستم تهویه مطبوع و دیگر اجزای زیرساختی نصب میشوند. انجام این مراحل بهدرستی و رعایت استانداردها موجب افزایش کارایی، ایمنی و طول عمر ساختمان خواهد شد.
مرحله سوم: اجرای تأسیسات برقی و الکترونیکی
نصب سیمکشی برق و تابلوهای توزیع
پس از تکمیل مراحل لولهکشی و تأسیسات زیرکار، نوبت به نصب سیستمهای برقی و الکترونیکی میرسد. این مرحله یکی از حساسترین مراحل است که نیازمند دقت بسیار زیادی است. سیمکشی برق باید طبق نقشههای تأسیساتی و با رعایت تمامی استانداردهای ایمنی انجام شود.
انتخاب نوع کابلها: برای سیمکشی باید از کابلهای با استانداردهای مناسب استفاده کرد. کابلهای NYM برای ساختمانهای مسکونی و NYY برای ساختمانهای تجاری معمولاً مناسب هستند.
نصب تابلوهای توزیع برق: در هر ساختمان نیاز به تابلو برق است که تمام سیمکشیها از آنجا تقسیم میشود. تابلوهای توزیع باید بهگونهای نصب شوند که در دسترس بوده و تعمیرات یا تغییرات در آینده بهراحتی انجام شود.
سیمکشی محافظتی: برای جلوگیری از خطرات احتمالی نظیر برقگرفتگی، باید سیستمهای حفاظتی مانند زمینسازی و فیوزهای محافظت از مدار در تمام بخشهای ساختمان بهطور کامل اجرا شوند.
نصب سیستمهای روشنایی و پریزها
پس از نصب سیمکشی اصلی و تابلوهای توزیع، نوبت به نصب تجهیزات برقی مانند چراغها، پریزها و کلیدها میرسد. این نصب باید بر اساس نقشه تأسیسات و با رعایت استانداردهای لازم انجام شود تا فضای داخلی ساختمان بهدرستی روشن شده و دسترسی آسان به پریزهای برق فراهم باشد.
سیستم روشنایی عمومی و اضطراری: باید در هر فضای عمومی مانند راهروها، پلهها و پارکینگها، سیستم روشنایی اضطراری پیشبینی شود که در مواقع قطعی برق، روشنایی کافی را تأمین کند.
نصب سیستمهای هوشمند ساختمان (Building Automation System)
در سالهای اخیر، سیستمهای هوشمند ساختمان که بهعنوان BAS (Building Automation System) شناخته میشوند، در پروژههای بزرگ ساختمانی بهطور فزایندهای مورد استفاده قرار گرفتهاند. این سیستمها شامل تجهیزات مختلفی مانند:
دستگاههای کنترل دما (ترموستاتهای هوشمند) برای تنظیم دمای ساختمان.
سیستمهای روشنایی خودکار که روشنایی را بر اساس نور طبیعی یا ساعت زمان تنظیم میکنند.
سیستمهای امنیتی و دوربینهای مداربسته برای کنترل تردد و نظارت بر امنیت ساختمان.
این سیستمها علاوه بر افزایش راحتی ساکنان، به مدیریت بهتر انرژی و کاهش هزینهها نیز کمک میکنند.
لینکهای داخلی:
برای اطلاعات بیشتر در مورد سیستمهای برق و روشنایی میتوانید به مقاله نصب سیستمهای برق و روشنایی در ساختمانها مراجعه کنید. همچنین، مقاله نصب سیستمهای هوشمند در ساختمانها اطلاعات بیشتری در خصوص سیستمهای هوشمند ساختمان ارائه میدهد.
لینکهای خارجی:
برای اطلاع از استانداردهای جهانی در زمینه سیمکشی و سیستمهای برقی، میتوانید به National Electrical Code (NEC) مراجعه کنید. همچنین، سایت Building Automation Systems – ASHRAE برای جزئیات بیشتر در مورد سیستمهای هوشمند ساختمان و استانداردهای مربوطه مفید است.
جمعبندی
اجرای تأسیسات برقی و الکترونیکی شامل نصب سیمکشی، تابلوهای برق، سیستمهای روشنایی و سیستمهای هوشمند است. رعایت استانداردها و دقت در این مرحله باعث افزایش ایمنی، کارایی و راحتی ساکنان میشود و مشکلات آینده را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
مرحله چهارم: اجرای تأسیسات مکانیکی (گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع)
نصب سیستمهای گرمایشی
یکی از مهمترین بخشهای تأسیسات مکانیکی، اجرای سیستمهای گرمایشی است. انتخاب و نصب صحیح این سیستمها تأثیر مستقیمی بر آسایش ساکنان و مصرف انرژی دارد.
سیستمهای گرمایش مرکزی: در ساختمانهای بزرگ معمولاً از موتورخانه مرکزی استفاده میشود. دیگ آب گرم، مشعل و پمپها باید طبق نقشه نصب و تست شوند. مسیر لولهها نیز باید با دقت برای توزیع یکنواخت گرما طراحی شود.
سیستمهای گرمایش مستقل: در ساختمانهای کمارتفاع یا آپارتمانها، استفاده از پکیج دیواری یا رادیاتورهای مستقل رایج است. نصب صحیح رادیاتورها و لولههای رفت و برگشت، همراه با شیب مناسب لولهها، برای عملکرد بهینه سیستم ضروری است.
گرمایش از کف: در برخی پروژههای مدرن، سیستم گرمایش از کف استفاده میشود. این سیستم نیازمند لولهگذاری دقیق و رعایت فاصله استاندارد بین لولهها است تا گرما بهصورت یکنواخت توزیع شود.
نصب سیستمهای سرمایشی
سیستمهای سرمایشی ساختمان شامل کولر آبی، اسپلیت، داکت اسپلیت و چیلر هستند. نصب این تجهیزات باید مطابق نقشه تأسیسات و استانداردهای فنی انجام شود:
کانالکشی هوا: مسیر کانالها باید بهگونهای طراحی شود که جریان هوا به تمامی فضاها برسد و از نویز یا لرزش جلوگیری شود.
نصب یونیتها: محل نصب یونیتها باید براساس نقشه انتخاب شود تا دسترسی آسان برای تعمیر و نگهداری داشته باشند.
عایقکاری و لرزشگیر: استفاده از عایق مناسب و نصب لرزشگیر برای کاهش صدا و ارتعاشات سیستم الزامی است.
نصب سیستم تهویه مطبوع
سیستم تهویه مطبوع شامل هوادهی، تخلیه هوا و کنترل رطوبت میشود. در این مرحله:
کانالها و دریچهها باید طبق نقشه نصب شوند.
فیلترهای هوای تازه و تهویه مطبوع باید در محل مناسب قرار گیرند.
سیستمهای کنترل هوشمند برای تنظیم دما و جریان هوا میتوانند بهینهسازی مصرف انرژی را افزایش دهند.
لینکهای داخلی:
برای جزئیات بیشتر درباره انواع سیستمهای گرمایشی، میتوانید مقاله سیستمهای گرمایشی در ساختمانها را مطالعه کنید.
برای اطلاعات کامل درباره سیستمهای تهویه مطبوع، مقاله نصب سیستم تهویه مطبوع توصیه میشود.
لینکهای خارجی:
برای استانداردهای بینالمللی گرمایش و سرمایش، به ASHRAE Standards – HVAC مراجعه کنید.
برای راهنمای نصب سیستمهای تهویه مطبوع مطابق استانداردهای بینالمللی، سایت International Mechanical Code (IMC) مفید است.
جمعبندی
اجرای صحیح تأسیسات مکانیکی شامل گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع نقش حیاتی در راحتی و بهرهوری ساختمان دارد. نصب دقیق تجهیزات، کانالکشی استاندارد و استفاده از سیستمهای هوشمند، باعث کاهش مصرف انرژی و افزایش طول عمر سیستم میشود.
مرحله پنجم: تست، راهاندازی و کنترل کیفیت تأسیسات ساختمان
مرحله تست و راهاندازی، یکی از مهمترین و در عین حال کمتوجهترین مراحل اجرای تأسیسات ساختمان در ایران است. در حالی که طبق مقررات ملی ساختمان، هیچ سیستم تأسیساتی نباید بدون انجام تستهای فنی وارد مرحله بهرهبرداری شود.
تست سیستم لولهکشی آب سرد و گرم
پس از اتمام اجرای لولهکشی آب، پیش از پوشاندن لولهها با گچ، سیمان یا کفسازی، باید تست فشار انجام شود. این تست معمولاً با فشاری بالاتر از فشار کاری سیستم صورت میگیرد تا هرگونه نشتی یا ضعف اتصال مشخص شود.
طبق الزامات مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان که در وبسایت رسمی
سازمان مقررات ملی ساختمان (inbr.ir) منتشر شده است، عدم انجام تست فشار میتواند موجب رد پروژه در مرحله بازرسی شود.
در ساختمانهایی که از سیستمهایی مانند پکیج یا موتورخانه استفاده میکنند، اجرای صحیح این تست نقش مهمی در افزایش عمر تجهیزات دارد؛ موضوعی که در مقاله
«سیستمهای گرمایشی ساختمان» در وبلاگ شیملک نیز به آن پرداخته شده است.
تست لولهکشی فاضلاب و آببندی
لولههای فاضلاب باید از نظر شیب، اتصال و آببندی بهصورت کامل بررسی شوند. این تست معمولاً با پر کردن مسیرها از آب یا استفاده از تست هوا انجام میشود.
هرگونه نشتی در این مرحله، اگر شناسایی نشود، در آینده باعث:
تخریب کف و دیوارها
ایجاد بوی نامطبوع
کاهش ارزش ملک
خواهد شد.
این موضوع بهطور مستقیم در دستورالعملهای فنی منتشرشده توسط
سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور (irceo.ir) مورد تأکید قرار گرفته است.
تست و راهاندازی سیستمهای گرمایشی و سرمایشی
پس از نصب کامل تجهیزات مکانیکی، نوبت به راهاندازی عملی آنها میرسد. در این مرحله:
دمای آب رفت و برگشت بررسی میشود
فشار سیستم تنظیم میگردد
هواگیری کامل انجام میشود
عملکرد یکنواخت رادیاتورها یا سیستم گرمایش از کف کنترل میشود
در سیستمهای سرمایشی مانند داکت اسپلیت یا چیلر، توزیع یکنواخت هوا و میزان صدا اهمیت ویژهای دارد.
استانداردهای بینالمللی ارائهشده توسط ASHRAE (ashrae.org) تأکید میکنند که راهاندازی صحیح میتواند تا ۳۰٪ مصرف انرژی را کاهش دهد.
برای درک بهتر تفاوت سیستمها، مطالعه مقاله
«سیستم تهویه مطبوع ساختمان» در سایت شیملک پیشنهاد میشود.
تست تأسیسات برقی و ایمنی الکتریکی
سیستم برق ساختمان باید پیش از بهرهبرداری نهایی، از نظر ایمنی بهطور کامل بررسی شود. این بررسی شامل:
تست اتصال ارت
عملکرد کلید محافظ جان (RCD)
کنترل بار مصرفی مدارها
بررسی تابلو برق و فیوزها
طبق دستورالعملهای منتشرشده در سایت رسمی
سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران، نقص در سیستم برق یکی از دلایل اصلی بروز حوادث ساختمانی پس از بهرهبرداری است.
برای تکمیل این دانش، مقاله
«نقشه تأسیسات برقی ساختمان» در وبلاگ شیملک میتواند بهعنوان یک منبع داخلی مکمل استفاده شود.
تطبیق اجرای واقعی با نقشههای تأسیسات
در این مرحله، اجرای نهایی تأسیسات باید با نقشههای مصوب تأسیسات مقایسه شود. این تطبیق شامل:
مسیر عبور لولهها و کانالها
محل نصب تجهیزات
رعایت فاصلههای ایمنی
انطباق با نقشههای معماری و سازه
این موضوع ارتباط مستقیمی با مقاله
«نقشه تأسیسات در ایران» دارد که بهعنوان مقاله مادر در ساختار محتوایی شیملک تعریف شده است.
مستندسازی و تحویل نهایی تأسیسات
پروژهای که بدون مستندات تحویل داده شود، از نظر حرفهای ناقص محسوب میشود. مستندات شامل:
نقشههای چونساخت (As-Built)
گزارش تستها
دفترچه راهنمای تجهیزات
برنامه سرویس و نگهداری
وجود این مستندات هنگام فروش یا اجاره ملک، یک مزیت رقابتی جدی محسوب میشود؛ موضوعی که در مقاله
«مزیتهای رقابتی ساختمانهای استاندارد» در شیملک نیز به آن اشاره شده است.
جمعبندی مرحله پنجم
مرحله تست و راهاندازی، تضمینکننده کیفیت واقعی تأسیسات ساختمان است.
اجرای صحیح این مرحله باعث میشود ساختمان:
ایمنتر باشد
مصرف انرژی کمتری داشته باشد
هزینه تعمیرات آینده کاهش یابد
بدون مشکل پایانکار دریافت کند
مرحله ششم: نگهداری، بهرهبرداری و بهینهسازی تأسیسات ساختمان
پس از اجرای کامل، تست و راهاندازی تأسیسات، ساختمان وارد مرحلهای میشود که بیشترین تأثیر را بر عمر مفید تجهیزات، هزینههای جاری و رضایت بهرهبرداران دارد. این مرحله اگر بهدرستی مدیریت نشود، حتی بهترین اجرای تأسیسات نیز در مدت کوتاهی دچار افت عملکرد خواهد شد.
نگهداری دورهای تأسیسات مکانیکی
سیستمهای مکانیکی مانند گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع نیازمند سرویس و نگهداری منظم هستند. این موضوع بهویژه در شهرهایی با شرایط اقلیمی خاص مانند شیراز و صدرا اهمیت بیشتری دارد.
نگهداری استاندارد شامل موارد زیر است:
سرویس دورهای پکیج، موتورخانه یا چیلر
هواگیری رادیاتورها و بررسی فشار سیستم
شستوشوی فیلترهای هوا و کانالهای تهویه
بررسی عایقکاری لولهها و کانالها
طبق توصیههای فنی منتشرشده توسط ASHRAE در وبسایت رسمی ashrae.org، نگهداری منظم میتواند عمر سیستمهای تأسیساتی را تا دو برابر افزایش دهد و مصرف انرژی را بهطور محسوسی کاهش دهد.
برای آشنایی بیشتر با انتخاب و نگهداری این سیستمها، مطالعه مقاله
«سیستمهای گرمایشی و سرمایشی ساختمان» در وبلاگ شیملک پیشنهاد میشود.
بهرهبرداری صحیح از تأسیسات ساختمان
بسیاری از خرابیهای تأسیسات نه به دلیل ضعف اجرا، بلکه به دلیل بهرهبرداری نادرست ایجاد میشوند. تنظیم نادرست دما، استفاده غیراصولی از تجهیزات و بیتوجهی به هشدارها، همگی باعث کاهش عمر سیستم میشوند.
بهرهبرداری صحیح شامل:
تنظیم دمای استاندارد (نه بیش از حد بالا یا پایین)
استفاده همزمان و کنترلشده از تجهیزات
عدم تغییر خودسرانه در مسیر لولهها یا کابلها
رعایت ظرفیت طراحیشده سیستمها
این موضوع ارتباط مستقیمی با نقشههای تأسیساتی دارد و در مقاله
«نقشه تأسیسات در ایران» بهطور تخصصی به آن پرداخته شده است.
نگهداری و ایمنی تأسیسات برقی
تأسیسات برقی نیز نیازمند بازبینیهای دورهای هستند. این بازبینیها شامل:
کنترل عملکرد کلید محافظ جان
بررسی تابلو برق و اتصالات
اندازهگیری مقاومت سیستم ارت
بررسی افزایش بار مصرفی نسبت به طراحی اولیه
بر اساس دستورالعملهای منتشرشده در سایت
سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور (irceo.ir)، بازبینی دورهای تأسیسات برقی یکی از الزامات ایمنی ساختمانهای مسکونی و تجاری است.
برای درک بهتر ارتباط نقشه و اجرا، میتوانید مقاله
«نقشه تأسیسات برقی ساختمان» در شیملک را نیز مطالعه کنید.
بهینهسازی مصرف انرژی در تأسیسات ساختمان
یکی از مهمترین اهداف نگهداری حرفهای تأسیسات، کاهش مصرف انرژی است. این موضوع هم از نظر اقتصادی و هم از نظر ارزشگذاری ملک اهمیت بالایی دارد.
راهکارهای بهینهسازی شامل:
استفاده از ترموستاتهای هوشمند
تنظیم زمانبندی روشن و خاموش شدن سیستمها
تعویض تجهیزات فرسوده با مدلهای کممصرف
بهبود عایقکاری حرارتی ساختمان
مطابق با استانداردهای ارائهشده در سایت
سازمان بهینهسازی مصرف سوخت (ifco.ir)، اجرای این اقدامات میتواند هزینههای انرژی ساختمان را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
نقش نگهداری تأسیسات در ارزشگذاری ملک
در بازار املاک، ساختمانی که تأسیسات آن بهدرستی نگهداری شده باشد:
سریعتر فروش میرود
قیمت بالاتری دارد
اعتماد خریدار را جلب میکند
این موضوع بهویژه برای پلتفرمهایی مانند شیملک که در حوزه ثبت آگهی املاک در شیراز و صدرا فعالیت میکنند، یک مزیت رقابتی مهم محسوب میشود و در مقاله
«مزیتهای رقابتی ساختمانهای استاندارد» نیز به آن اشاره شده است.
جمعبندی مرحله ششم
مرحله نگهداری و بهرهبرداری، پایان اجرای تأسیسات نیست، بلکه آغاز دوره بهرهوری واقعی ساختمان است.
ساختمانی که تأسیسات آن بهدرستی نگهداری و بهینهسازی شود:
ایمنتر است
هزینههای جاری کمتری دارد
عمر مفید بالاتری دارد
ارزش ملکی بیشتری پیدا میکند
سؤالات متداول (FAQ)
اجرای تأسیسات ساختمان از چه مرحلهای شروع میشود؟
اجرای تأسیسات ساختمان پس از تکمیل اسکلت و پیش از نازککاری آغاز میشود. در این مرحله، ابتدا نقشههای تأسیسات مکانیکی و برقی با نقشههای معماری و سازه تطبیق داده میشوند. این موضوع در مقاله «نقشه تأسیسات در ایران» در وبلاگ شیملک بهصورت کامل توضیح داده شده است.
مهمترین اشتباه در اجرای تأسیسات ساختمان چیست؟
مهمترین اشتباه، عدم تست و کنترل کیفیت قبل از پوشاندن تأسیسات است. بسیاری از نشتیها، مشکلات برقی و خرابیها دقیقاً به دلیل حذف مرحله تست فشار، تست ارت یا راهاندازی ناقص تجهیزات ایجاد میشوند.
آیا اجرای تأسیسات بدون نقشه امکانپذیر است؟
از نظر فنی و قانونی، خیر. طبق الزامات سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، اجرای تأسیسات بدون نقشه مصوب تخلف محسوب میشود و میتواند مانع دریافت پایانکار شود.
تفاوت اجرای تأسیسات در ساختمان مسکونی و تجاری چیست؟
در ساختمانهای تجاری و اداری:
ظرفیت تجهیزات بالاتر است
سیستمهای تهویه پیچیدهتر هستند
الزامات ایمنی و آتشنشانی سختگیرانهتر است
در حالی که در ساختمانهای مسکونی، تمرکز بیشتر بر آسایش حرارتی، مصرف انرژی و هزینه نگهداری است.
تست تأسیسات شامل چه مواردی میشود؟
تست تأسیسات شامل:
تست فشار لولههای آب
تست آببندی فاضلاب
تست عملکرد گرمایش و سرمایش
تست ارت و کلید محافظ جان
تطبیق اجرا با نقشههای تأسیساتی
آیا نگهداری تأسیسات روی قیمت ملک تأثیر دارد؟
بله، ساختمانهایی که تأسیسات آنها بهدرستی نگهداری شدهاند، طبق تجربه بازار املاک شیراز و صدرا:
سریعتر معامله میشوند
قیمت بالاتری دارند
اعتماد خریدار را بیشتر جلب میکنند
منابع معتبر ایرانی و بینالمللی مورد استفاده
مراجع ایرانی
سازمان مقررات ملی ساختمان – inbr.ir
(مرجع رسمی مباحث ۱۴، ۱۵، ۱۶ و ۱۹ مقررات ملی ساختمان)سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور – irceo.ir
(ضوابط طراحی، اجرا و نظارت تأسیسات)وزارت راه و شهرسازی – mrud.ir
(سیاستگذاری و مقررات کلان ساختوساز)سازمان بهینهسازی مصرف سوخت – ifco.ir
(استانداردهای بهینهسازی انرژی در ساختمان)
بینالمللی
ASHRAE – ashrae.org
(مرجع جهانی استانداردهای گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع)International Code Council (ICC) – iccsafe.org
(Mechanical Code و Plumbing Code)NFPA – nfpa.org
(استانداردهای ایمنی برق و آتشنشانی)
چکلیست اجرایی تأسیسات ساختمان
(ویژه سازندگان، سرمایهگذاران و مالکان پروژه)
پیش از اجرا
⬜ بررسی و تطبیق نقشه تأسیسات با نقشه معماری و سازه
⬜ تأیید نقشهها توسط مهندس ناظر
⬜ مشخص شدن محل موتورخانه، رایزرها و شفتها
حین اجرا
⬜ اجرای لولهکشی آب سرد و گرم طبق نقشه
⬜ رعایت شیب استاندارد در فاضلاب
⬜ اجرای صحیح کانالکشی تهویه
⬜ نصب اصولی سیمکشی برق و تابلوها
⬜ اجرای سیستم ارت و ایمنی الکتریکی
تست و راهاندازی
⬜ تست فشار لولههای آب
⬜ تست آببندی فاضلاب
⬜ راهاندازی گرمایش و سرمایش
⬜ تست کلید محافظ جان و تابلو برق
⬜ تطبیق اجرا با نقشههای مصوب
پس از تحویل
⬜ دریافت نقشههای چونساخت (As-Built)
⬜ تحویل دفترچه راهنمای تجهیزات
⬜ برنامهریزی سرویس و نگهداری دورهای
⬜ بررسی بهینهسازی مصرف انرژی
